به رنگ سپید

روزی موفق خواهیم بود که همه آنچه بالقوه داریم،بالفعل شود...

غلامحسین ساعدی

 

زادروز  : ۱۳ دی، ۱۳۱۴

۴ ژانویه ۱۹۳۶

تبریز ،   ایران

درگذشت :    ۲ آذر، ۱۳۶۴

۲۳ نوامبر ۱۹۸۵ (۵۰سالگی)

پاریس،   فرانسه

آرامگاه        گورستان پرلاشز

ملیتایرانی

پیشه  رمان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس

نهاد    دانشکده‌های پزشکی تبریز و تهران

لقب   گوهرمراد

غُلامحُسین ساعِدی معروف به گوهرمراد متولد شنبه ۱۳ دی ۱۳۱۴ در تبریز یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان معاصر ایرانی است. از داستان گاو او (در مجموعه عزاداران بیل)، فیلمی به همین نام ساخته شده‌است که موفقیتی جهانی یافت. او که خود ترک آذری بود و به زبان مادری خویش نیز بسیار علاقمند بود، درباره ی زبان فارسی و جایگاهش در ایجاد همبستگی و نقشِ آن در وحدت ملی ایرانیان، طی مصاحبه‌ای با رادیو بی‌بی‌سی چنین گفت: «زبان فارسی، ستونِ فقرات یک ملت عظیم است. من می‌خواهم بارش بیاورم. هرچه که از بین برود، این زبان باید بماند.»[۱]

زندگی‌نامه در ادامه


زندگی‌نامه

ساعدی در ۱۳ دی ۱۳۱۴ در تبریز متولد شد. او کار خود را با روزنامه‌نگاری آغاز کرد. در نوجوانی به طور هم‌زمان در ۳ روزنامه ی فریاد، صعود و جوانان آذربایجان مطلب می نوشت. اولین دستگیری و زندان او چند ماه پس از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ اتفاق افتاد. این دستگیری ها در زندگی او تا زمانی که در ایران بود، تکرار شد.[۲][۳] وی تحصیلات خود را با درجه دکترای پزشکی، گرایش روان‌پزشکی در تهران به پایان رساند.مطبش در خیایان دلگشا در تهران قرار داشت و او بیشتر اوقات بدون گرفتن حق ویزیت بیماران را معاینه می کرد. ساعدی با چوب بدست های ورزیل، بهترین بابای دنیا، تک نگاری اهل هوا، پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت، پرورابندان، دیکته و زاویه و آی با کلاه ! آی بی کلاه، و چندین نمایشنامه دیگری که نوشت، وارد دنیای تئاتر ایران شد و نمایشنامه های او هنوز هم از بهترین نمایشنامه هایی هستند که از لحاظ ساختار و گفت و گو به فارسی نوشته شده‌اند. او یکی از کسانی بود که به همراه بهرام بیضایی، بهمن فرسی، عباس جوانمرد، بیژن مفید، آربی اوانسیان، عباس نعلبندیان، اکبر رادی، اسماعیل خلج و ... تئاتر ایران را در سال های ۴۰-۵۰ دگرگون کرد. پس از ۱۳۵۷ ساعدی مجبور شد ایران را ترک کرده و در فرانسه اقامت کند. نمایشنامه اتللو در سرزمین عجایب را در غربت نوشت. وی در روز شنبه ۲ آذر ۱۳۶۴ در پاریس درگذشت و در گورستان پرلاشز در کنار صادق هدایت به خاک سپرده‌شد.[۴]

کتاب‌شناسی

مجموعه داستان‌ها

        ۱۳۳۴ - خانه‌‏های شهر ری.

        ۱۳۳۹ - شب نشینی باشکوه .

        ۱۳۴۳ - عزاداران بیل ۸ داستان پیوسته.

        ۱۳۴۵ - دندیل ۴ داستان.

        ۱۳۴۵ - گور و گهواره (۳ داستان کوتاه)

        ۱۳۴۶ - واهمه‌‏های بی‌‏نام و نشان (۶ داستان کوتاه)

        ۱۳۴۷ - ترس و لرز (۶ داستان کوتاه پیوسته)

        ۱۳۷۷ - آشفته حالان بیدار بخت (‏۱۰ داستان کوتاه)[۵]

رمان

 

        ۱۳۴۴ - مقتل

        ۱۳۴۸ - توپ

        ۱۳۵۳ - تاتار خندان

        ۱۳۵۵ - غریبه در شهر

        جای پنجه در هوا (ناتمام)[۵]

نمایش‌نامه

        ۱۳۳۹ - کار بافک‌‏ها در سنگر

        ۱۳۴۰ - کلاته گل ‏

        ۱۳۴۲ - ده لال بازی ۱۰ نمایش نامه پانتونیم

        ۱۳۴۴ - چوب به دست‌‏های ورزیل

        ۱۳۴۴ - بهترین بابای دنیا

        ۱۳۴۵ - پنج نمایشنامه از انقلاب مشروطیت

        ۱۳۴۶ - آی با کلاه، آی بی کلاه

        ۱۳۴۶ - خانه روشنی ۵ نمایشنامه

        ۱۳۴۷ - دیکته و زاویه ۲ نمایشنامه

        ۱۳۴۸ - پرواز بندان

        ۱۳۴۹ - وای بر مغلوب

        ۱۳۴۹ - ما نمی‌‏شنویم ۳ نمایشنامه

        ۱۳۴۹ - جانشین

        ۱۳۵۰ - چشم در برابر چشم

        ۱۳۵۲ - مار در معبد

        ۱۳۵۲ - قوردلار

        ۱۳۵۴ - عاقبت قلم فرسایی ۲ نمایشنامه

        ۱۳۵۴ - هنگامه آرایان

        ۱۳۵۵ - ضحاک

        ۱۳۵۷ - ماه عسل[۵]

فیلمنامه

        ۱۳۴۸ - فصل گستاخی

        ۱۳۵۰ - گاو

        ۱۳۵۷ - عافیتگاه

        ۱۳۶۱ - مولوس کورپوس[۵]

تک‌‏نگاری‌‏ها

        ۱۳۴۲ - ایلخچی

        ۱۳۴۳ - خیاو یا مشکین شهر

        ۱۳۴۵ - اهل هوا [۵]

 

ترجمه

        ۱۳۴۲ - شناخت خویش از آرتور جرسیلد، با محمد نقی براهنی

        ۱۳۴۲ - قلب، بیماری‌‏های قلبی و فشار خون نوشته ه. بله کسلی، با محمد علی نقشینه

        ۱۳۴۳ - آمریکا آمریکا نوشته الیاکازان، با محمد نقی براهنی

 

نمایش‌نامه‌های اجرا شده

        ۱۳۴۲ - پانتومیم "فقیر" با بازی جعفر والی در تلویزیون

        ۱۳۴۴ - نمایش "چوب بدستهای ورزیل" به کارگردانی جعفر والی و نمایش "بهترین بابای دنیا" به کارگردانی انتظامی در تئاتر سنگلج

        ۱۳۴۵ - نمایش " بامها و زیر بامها " و "از پا نیفتاده ها" به کارگردانی جعفر والی در تلویزیون، "ننه انسی" به کارگردانی جعفر والی در تئاتر سنگلج، نمایش "گرگها" و "گاو" به کارگردانی جعفر والی در تلویزیون

        ۱۳۴۶ - نمایش "آی با کلاه، آی بی کلاه" به کارگردانی جعفر والی درتئاتر سنگلج، نمایشنامه‌های "خانه روشنی" به کارگردانی علی نصیریان و نمایشنامه "دعوت" به کارگردانی جعفر والی در تئاترسنگلج، نمایشنامه "دست بالای دست" به کارگردانی جعفر والی و "خوشا به حال بردباران" به کارگردانی داوود رشیدی در تلویزیون

        ۱۳۴۷ - نمایش " دیکته و زاویه" به کارگردانی داوود رشیدی درتئاتر سنگلج

        ۱۳۴۸ - نمایش "پروار بندان" به کارگردانی محمدعلی جعفری در تهران و شهرستانها

        ۱۳۴۹ - نمایش "وای بر مغلوب" به کارگردانی داوود رشیدی در تئاترسنگلج

        ۱۳۵۱ - نمایش "چشم در برابر چشم" به کارگردانی هرمز هدایت در سالن دانشجویی

        ۱۳۶۳ - نمایش "اتللو در سرزمین عجایب" به کارگردانی ناصر رحمانی نژاد در فرانسه و چند شهردیگر اروپا

یادبود

هر سال در روز درگذشت او، دوستداران و یارانش، به اتفاق همسرش، با گردهمایی در گورستان پرلاشز، یاد او را گرامی می‌دارند.[۶] [۲] [۷]

جایزه آذرتورک

بنیاد فرهنگی آذرتورک اولین جایزه ی ادبی خود را در سال ۱۳۸۷ به دلیل هفتاد و پنجمین سال تولد غلامحسین ساعدی به نام او نام‌گذاری کرد. [۸]

 

پانویس

 

   1. الفبا شماره ۷ ص.۱۰ چاپ پاریس، سال ۱۳۶۵

   2. ۲٫۰ ۲٫۱ به یاد ساعدی و «اتللویش». رادیو فردا (در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۸9). بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

   3. مرگ در آوارگی بیست و پنج سال از مرگ ساعدی می‌گذرد. دیچه وله (در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۸۹). بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

   4. ساعدی، غلامحسین، غریبه در شهر، تهران: انتشارات بهنام: ۱۳۷۸، پشت جلد.

   5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ فهرست برخی از مهم ترین آثار غلامحسین ساعدی. رادیو فردا (در تاریخ ۳ آذر ۱۳۸۵). بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

   6. بیستمین سالگرد درگذشت نویسنده معاصرغلامحسین ساعدی در پاریس برگزار شد. رادیو فردا (در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۸۴). بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

   7. سرکوهی: قدرت اصلی ساعدی در نمایشنامه‌نویسی بود. رادیو فردا (در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۸۸). بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

   8. فراخوان اولین دوره جایزه ادبی آذرترک. جایزه ادبی آذرترک. بازدید در تاریخ ۲۳ نوامبر ۲۰۱۰.

 

منبع : سایت ویکی پدیا

  
نویسنده : سید مجید حسینی ; ساعت ٧:۱٠ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۱ اردیبهشت ۱۳٩٠
تگ ها :